Styrkur Norðurlanda

Styrkur Norðurlanda felst í sameiginlegu gildismati, lýðræði, jafnrétti og samábyrgð á velferð og heilsu. Einnig byggist hann á almennum skilningi á því að menntun og vísindi séu grundvöllur framfara, svo og skapandi framtak einstaklinga, fyrirtækja og samfélagshópa.

Sköpunargleðin er einn helsti styrkur norrænna þjóða. Lýðræðinu er styrkur í því að sem flestir eigi kost á að taka þátt í listsköpun og njóta menningar. Á formennskuári verður leitast við að nýta sköpunarkraft og hæfni til nýsköpunar sem stökkpall fyrir sameiginlega útrás Norðurlanda. Hleypt verður af stokkunum þverfaglegum verkefnum sem tengja saman menningarstarf, vísindi og frumkvöðlastarf. Einnig verður haft samstarf um þátttöku Norðurlanda í Evrópuári fyrir nýbreytni og sköpun 2009.

Hnattvæðingin hefur leitt til tilflutnings á vinnuafli sem m.a. hefur stuðlað að löngu hagvaxtarskeiði á Norðurlöndum. Engu að síður geta félagsleg undirboð verið fylgifiskur hnattvæðingar, svo og meira vinnuálag og krafa um aukinn sveigjanleika vinnandi fólks. Markmiðið er að vinna gegn atvinnuleysi, hvort heldur er á afmörkuðum svæðum eða í einstökum starfsgreinum.

Í velferðar- og heilbrigðismálum verður haldið áfram með kjarnaverkefnið Nýsköpun í norrænni velferðarþjónustu. Mikilvægt er að skoða hvernig þróa má norræna velferðarlíkanið þannig að það styrki samkeppnishæfni. Samstarf um viðbrögð við hnattvæðingu byggir á þremur þáttum:
1) Breytingum á búsetu og samsetningu þjóða svo og aðgerðum til að fyrirbyggja að jaðarhópar verði til í samfélaginu
2) Gæðastýringu í félags og heilbrigðisþjónustu
3) Samstarfi við grannsvæðin, þar með talið um aðgerðir gegn mansali. Sérstök áhersla verður lögð á stefnumótun í húsnæðismálum og samþættingu velferðar- og skipulagsmála svo koma megi í veg fyrir misskiptingu. Einnig verða í brennidepli aðgerðir til að auka atvinnuþátttöku og kannaðar verða leiðir til að auka vægi einstaklingsmiðaðrar og notendastýrðrar velferðarþjónustu. Þá verður leitast við að efla rannsóknir og þekkingarsköpun í velferðar- og heilbrigðisþjónustu.

Aðgerðir Norðurlanda til að stuðla að jafnrétti með foreldra- og fæðingarorlofi hafa vakið verðskuldaða athygli. Á formennskuári verður gerð rannsókn á árangri þessara aðgerða svo og á því hvers vegna svo hægt gangi að auka hlut kvenna í stjórnum fyrirtækja. Þá verður lögð áhersla á að efla samstarf í jafnréttismálum á Vestur-Norðurlöndum og eins skoðað hvaða áhrif loftslagsbreytingar geta haft á stöðu kynja og aðkomu að stefnumótun í loftslagsmálum.

Íslendingar leggja áherslu á að koma í veg fyrir að ósamræmi í löggjöf landanna valdi fyrirtækjum og borgurum erfiðleikum og ætla áfram að vinna að samræmi í réttarvörslukerfinu. Tryggja verður að ekki verði til nýjar landamærahindranir við innleiðingu ESB- tilskipana í löndunum.

Verk að vinna

• Lista- og menningarhátíðin List án landamæra verður þróuð frekar og kynnt á norrænum vettvangi. Markmiðið er að greiða fyrir aðgangi fatlaðra að listum og menningarstarfi og gera listsköpun þeirra sýnilegri. Á hátíðinni 2009 verða norrænir viðburðir í brennidepli.
  Sjá meira um verkefnið.
• Ljósmyndasýningin Undrabörn verður sett upp í öðrum norrænum ríkjum og efnt verður til kvikmyndahátíðar og málþings um tungumál minnihlutahópa, m.a. táknmál.
• Þverfaglegum lista- og menningarverkefnum verður ýtt úr vör í þeim tilgangi að hvetja fólk til að lifa heilsusamlegra lífi.
• Íslendingar ætla að hafa forystu um að víkingaminjar verði tilnefndar á heimsminjaskrá UNESCO.
• Samstarf verður haft um samanburðarkannanir á viðhorfum norrænna ungmenna, eftir aldri og kyni, til íþrótta-, félags- og tómstundastarfa, menntunar og væntinga til framtíðar. Sjá meira um verkefnið.
• Gefið verður út fræðsluefni á helstu tungumálum innflytjenda um réttindi og skyldur á norrænum vinnumarkaði og um vinnuvernd.
• Unnið verður að því að samræma norræna löggjöf um aðbúnað, hollustu og öryggi á vinnustöðum. Liður í því er að bera saman vinnuverndarlöggjöf í löndunum. Skýrsla verður gefin út með niðurstöðum.
• Unnið verður að því að samræma tilkynningar og úrvinnslu gagna um vinnuslys á Norðurlöndum þannig að mikilvægar tölfræðiupplýsingar nýtist sem best í vinnuverndarstarfi.
• Ráðstefna um atvinnutengda endurhæfingu sem leið til að fjölga fólki á vinnumarkaði.
• Stofnaður verður þverfaglegur vinnuhópur með það að markmiði að efla samstarf velferðar- og vinnumálastofnana á Norðurlöndum.
• Fjórir þverfaglegir vinnuhópa verða settir á laggirnar á vegum ráðherranefnda um atvinnu-, félags- og heilbrigðismál. Einn fær það verkefni að bera saman þátt húsnæðismála í norrænu velferðarkerfi, annar mun safna upplýsingum um einstaklingsmiðaða og notendastýrða velferðarþjónustu, sá þriðji skoðar áhrif atvinnuþátttöku eldra fólks á heilsu og lífsgæði og þeim fjórða verður falið að kanna hvernig hugmyndafræði um valdeflingu getur nýst geðfötluðum.
• Lýðheilsustofnanir landanna verða hvattar til að hafa samstarf um aðgerðir til að draga úr tóbaksreykingum.
• Rannsókn verður gerð á því hvernig skógar og skógrækt geta bætt lýðheilsu.
• Málþing um hreyfingu og holla lífshætti.
• Ráðstefna þar sem kynntar verða niðurstöður samanburðarrannsóknar Norrænu rannsóknarstöðvarinnar um kvenna- og kynjarannsóknir á þátttöku kynja í stjórnmálum og stjórnum fyrirtækja.
  18.-19. nóvember, Grand hóteli í Reykjavík.
• Rannsókn á fyrirkomulagi foreldra- og fæðingarorlofs á Norðurlöndum. Niðurstöður verða gefnar út í bók og kynntar á ráðstefnu.
• Ráðstefna um aðferðir og árangur af jafnréttisfræðslu í norrænum leik- og grunnskólum.
• Ráðstefna um reynslu af jafnréttislöggjöf á Vestur-Norðurlöndum. Einnig verður efnt til vestnorræns samstarfs um jafnréttisfræðslu í leik- og grunnskólum.
• Málþing um ábyrgð á efni sem birt er á netinu og leiðir til að stemma stigu við nettengdri glæpastarfsemi.