Rįšstefna um įhrif fjįrmįlakreppunnar į hśsnęšismarkašinn

Rįšstefna um įhrif fjįrmįlakreppunnar į hśsnęšismarkašinn

Hilton Hótel Nordica, 26. nóvember 2009

įhorfendur husHinn 26. nóvember 2009 var haldin norręn rįšstefna ķ Reykjavķk, sem fjallaši um įhrif hinnar alžjóšlegu fjįrmįlakeppu į hśsnęšismarkašinn. Skipulag rįšstefnunnar var ķ höndum félags- og tryggingamįlarįšuneytisins ķ samstarfi viš Ķbśšalįnasjóš og Samband ķslenskra sveitarfélaga. Rįšstefnan, sem var lišur ķ formennskuįętlun Ķslands įriš 2009 ķ Norręnu samstarfi, naut stušnings frį Norręnu rįšherranefndinni.

Rįšstefnan fór fram į Hótel Nordica og sóttu hana um 100 žįtttakendur. Rįšstefnustjóri var Žóra Arnórsdóttir, žįtttastjórnandi hjį Sjónvarpinu.

Samtals nķu fyrirlesarar héldu erindi į rįšstefnunni, fimm erlendir og fjórir ķslenskir. Erlendu fyrirlesararnir voru žeir Gwilym Pryce, prófessor viš Hįskólann ķ Glasgow, Steinar Juel, ašalhagfręšingur hjį Nordea bankanum ķ Osló, Jakob Legård Jakobsen yfirmašur greiningar hjį Nykredit ķ Kaupmannahöfn, Mats Wilhelmsson prófessor viš Tęknihįskólann ķ Stokkhólmi og Elias Oikarinen hagfręšingur viš Hagfręšiskólann ķ Turku. Ķslensku fyrirlesarnir voru žau Jón Rśnar Sveinsson, félagsfręšingur ķ Reykjavķkur Akademķunni, Žorvaršur Tjörvi Ólafsson, hagfręšingur hjį Sešlabanka Ķslands, Gunnhildur Gunnarsdóttir, svišsstjóri lögfręšisvišs Ķbśšalįnasjóšs og Yngvi Örn Kristinsson, hagfręšingur og rįšgjafi félagsmįlarįšherra um skuldavanda heimilanna.

Nįnari upplżsingar

Rįšstefnan hófst meš setningarįvarpi Įrna Pįls Įrnasonar, félagsmįlarįšherra. Rįšherrann bauš erlenda gesti rįšstefnunnar velkomna. Um leiš og hann benti į įkvešna sérstöšu ķslenskrar hśsnęšisstefnu, einkum hvaš varšar mikla įherslu į séreignarstefnu, žį dró Įrni Pįll einnig fram hinar sterku įherslu allra Noršurlandanna į uppbyggingu velferšaržjóšfélaga. Rįšherra lagši įherslu į naušsyn žess fyrir ķslendinga aš lęra af óaįbyrgri samkeppni sveitarfélaga um framboš į lóšum. Mikilvęgast af öllu vęri aš treysta stošir félagslegs hśsnęšiskerfis og skapa svigrśm fyrir leiguķbśšarfélög.

 

PryceAš loknu įvarpi rįšherra tók til mįls prófessor Gwilym Pryce. Ręddi hann m.a. sambandiš milli žess aš hlufall séreignarhśsnęšis vęri hįtt og hęttunar į efnahagskreppum og žar meš erfileikum į hśsnęšismarkaši. Hann ręddi einnig sérstaklega um vanda lįgtekjufólks į hśsnęšismarkaši og mismunandi stöšu fólks eftir žvķ hvort žaš hefši keypt hśsnęši žegar hįsveifla eša lįgsveifla var rķkjandi į hśsnęšismarkašnum. Tilhneiging vęri til žess tekjulįgar fjölskyldur festu kaup į hśsnęši žegar gott ašgengi vęri aš lįnum til ķbśšakaupa, ž.e. ķ mišri eignabólu žegar verš vęri allra hęst. Žessar fjölskyldur vęru sķšan lķklegri til aš missa fótanna žegar hagsveiflan fęri nišur į viš og atvinnuleysi ykist. Einnig benti Pryce į aš ekki fylgdust endilega aš hįtt hlutfall eigin hśsnęšis og hįtt lķfskjarastig žjóša og benti į Žżskaland, žar sem hlutfall eigenda er ašeins 43%, sem dęmi um hiš gagnstęša.

 

JonRunar

 

 

 

Jón Rśnar Sveinsson, félagsfręšingur  lżsti ķ fyrirlestri sķnum įhrifum bankahrunsins og fjįrmįlakreppunnar į hśsnęšismarkašinn og ört vaxandi greišsluerfišleikum ķslenskra fjölskyldna. Samkvęmt tölum frį fjįrmįlarįšuneytinu vęru nś nęstum 30% fjölskyldna komnar meš neikvęša eignastöšu, ž.e. skuldušu meira en sem nęmi veršmęti eigna sinna. Jón Rśnar taldi yfirstandandi įstand į ķslenskum hśsnęšismarkaši kalla į nżjar meginįherslur ķ hśsnęšismįlum ķslendinga ķ framtķšinni.

 

Žorvaršur Tjörvi Ólafsson, hagfręšingur, hóf mįl sitt meš žvķ aš draga upp heildarstęršir žess vanda sem blasir viš į Ķslandi, m.a. žaš aš ķslenska bankahruniš er eitt stęrsta bankahrun sögunnar og aš vandinn į fasteignamarkašnum er aš sama skapi af įšur óžekktri stęršargrįšu. Fyrirlesarinn lżsti  athugunum Sešlabankans į umfangi vandans, bęši vegna hśsnęšisskulda ķ ķslenskum krónum og erlendri mynt og einnig žeim vanda sem bķlalįn ķ erlendum gjaldeyri hafa orsakaš. Žį varaši hann viš hęttunni sem mikiš atvinnuleysi, eins og t.d. rķkti ķ Finnlandi ķ kreppunni žar fyrir 15 įrum sķšan, gęti haft ķ för meš sér.

 

Steinar Juel frį Nordea lżsti norskum hśsnęšismarkaši sem ólķkum žeim ķslenska. Ķ upphafi tķunda įratugar nżlišinnar aldar įttu Noršmenn ķ bankakreppu, er hafši ķ för meš sér verulegt veršfall į fasteignamarknum ķ Noregi. Žeim viršist hafa tekist aš draga vissa lęrdóma af kreppunni og markašsžróunin ķ Noregi hefur veriš rólegri en ķ mörgum öšrum löndum. Hśsnęšisverš féll žó lķtillega įriš 2008, en var 2009 oršiš hęrra en žaš hafši veriš 2007.

 

įhorfendur2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jakob Legård Jakobsen frį Nykredit fór yfir višbrögšin ķ Danmörku viš fjįrmįlakreppunni. Hiš opinbera bķšur upp į ašgeršir gegn skuldaaaukningu heimilanna sem viršast bera įrangur. Ķbśšaverš hefur falliš aš vissu marki og sś žróun gęti haldiš įfram til įrsins 2011. Vaxandi atvinnuleysi er įhyggjuefni stjórnvalda.

 

Gunnhildur Gunnarsdóttir frį Ķbśšalįnasjóši greindi frį hlutverki Ķbśšalįnasjóšs į ķslenskum hśsnęšismarkaši og langri reynslu sjóšsins og forvera hans viš aš sporna gegn greišsluerfišleikum. Hśn fjallaši sķšan um vandann sem blasir viš hśsnęšisyfirvöldum og Ķbśšalįnasjóši ķ kjölfar bankahrunins og fór yfir žęr ašgeršir sem Ķbśšalįnasjóšur hefur gripiš til viš aš ašstoša lįntakendur ķ greišsluerfišleikum.

 

Mats Wilhelmsson frį Tęknihįskólanum ķ Stokkhólmi greindi frį žvķ aš žrįtt fyrir aukiš atvinnuleysi og minnkandi hagvöxt fęri hśsnęšisverš hękkandi ķ Svķžjóš. Orsök žess er aš einhverju leyti aš finna ķ afar lįgu vaxtastigi. Einnig eru nżbyggingar ķ lįgmarki į stórborgarsvęšunum. Hętta er į aš hluti hśseigenda lendi ķ erfišleikum ef vaxtastig fęri hękkandi.

 

EliasOElias Oikarinen frį Hagfręšiskólanum ķ Turku ręddi um aš fjįrmįlakreppan hefši žegar haft mikil įhrif ķ Finnlandi. Finnskir bankar hafi hins vegar lęrt af djśpri kreppu tķunda įratugar 20. aldar og finnski bankageirinn sé žvķ ķ įgętu įstandi og engrar hśsnęšisbóla hafi gętt į sķšastlišnum įrum. Veršlękkun hefur vissulega oršiš nokkur ķ Finnlandi aš undanförnu, en ekkert alvarlegt veršhrun. Spįš er hękkandi ķbśšaverši aš nżju įriš 2011.

 

 

 

 

 

Yngvi Örn Kristinsson fór yfir žann skuldavanda ķslenskra heimila sem fariš hefur sķvaxandi eftir bankahruniš.  Hann lżsti m.a. žeim ašgeršum sem félagsmįlarįšuneytiš beitti sér fyrir į sķšari hluta įrsins 2009, žar į mešal žeim lögum um greišslujöfnun sem tóku gildi ķ október žaš įr og višbrögšunum viš žeim. Yngvi Örn sagšist reikna meš aš alls myndu um 4000-5000 heimili žurfa į sérstakri skuldašlögun aš halda į nęstu mįnušum.

 

Gušmundur Bjarnason, framkvęmdastjóri Ķbśšalįnasjóšs, flutti svo lokaorš rįšstefnunnar og sleit henni. Žakkaši hann žįtttakendum fyrir góša rįšstefnu og beindi sérstökum žakkaroršum til žeirra einstaklinga sem mest komu aš skipulagi hennar.

 

Rįšstefnugestir beindu fjölmörgum fyrirspurnum til fyrirlesaranna. Einnig fóru fram pallboršumręšur ķ lok rįšstefnunnar undir stjórn Sigrķšar Ingibjargar Ingadóttur, alžingismanns. Uršu af žessu bęši fjörug og gagnleg skošanaskipti og mišlun įhugaveršra upplżsinga.

 

Sigrķšur Ingibjörgpanels2

 



Stošval